5 Να αναπτύξουμε μηχανισμούς για την αντιμετώπιση του άγχους και του στρες , αφού αυτοί συμβάλλουν στην αναποφασιστικότητα

6.Χωρίζουμε τις μεγαλύτερες αποφάσεις σε μικρότερες (ή μια σειρά βημάτων) που είναι λιγότερο εκφοβιστικές και πιο διαχειρησιμες.

7. Βοηθάει πολύ το να καθορίζουμε συγκεκριμένες προθεσμίες για τη λήψη αποφάσεων

8. Δε χρειάζεται να αναβάλουμε συνεχώς περιμένουμε συνεχώς μια καλύτερη συνθήκη Ας μην  αφήνουμε το τέλειο να είναι ο εχθρός του καλού», όπως λέει η έκφραση. Αναζητάμε απλώς το σημείο όπου έχουμε αρκετές πληροφορίες για να λάβουμε μια λογική απόφαση αντί να περιμένουμε μέχρι να λάβουμε υπόψη σχεδόν όλες τις πιθανές πληροφορίες, μεταβλητές και σενάρια.

             9. Προσπαθούμε να  επικεντρωθούμε  μόνο στα πιο σημαντικά πράγματα και μην παρασυρόμαστε  στα υπόλοιπα, μειώνοντας έτσι τον συνολικό αριθμό των αποφάσεων που πρέπει να λάβουμε.

1. Έχουμε υπόψη μας ότι ακόμα και οι λανθασμένες αποφάσεις μας προσφέρουν μια εμπειρία μάθησης και είναι πολύ καλύτερες από το να βρισκόμαστε στο μεταίχμιο και σε αδράνεια.

 Η αναποφασιστικότητα είναι ο μεγαλύτερος κλέφτης ευκαιριών». – αναφέρει ο Τζιμ Ρον

Υπάρχει πολλή δουλειά λοιπόν με τη λήψη καλών αποφάσεων. Οι νευρολογικοί μηχανισμοί της λήψης αποφάσεων κόβουν την ανάσα. Όταν παίρνουμε αποφάσεις, χρησιμοποιούμε τον προμετωπιαίο φλοιό του εγκεφάλου για αυτό που ονομάζεται «εκτελεστική λειτουργία». Βασιζόμαστε σε μια σειρά γνωστικών διαδικασιών, όπως: έλεγχος προσοχής. Γνωστική αναστολή, μνήμη εργασίας, Γνωστική ευελιξία, επίλυση προβλήματος, διαφοροποίηση μεταξύ αντικρουόμενων σκέψεων,προσδιορισμοί αξίας (καλός, κακός, καλύτερος, καλύτερος, χειρότερος, χειρότερος). πρόβλεψη των αποτελεσμάτων κι αλλα

Όταν παίρνουμε αποφάσεις μπορούμε να βιώσουμε έντονο άγχος που ονομάσθηκε :«άγχος επιλογής»:  δηλαδή νιώθουμε στεναχώρια επειδή δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε τι είναι σωστό, με τον φόβο να πάρουμε τη λάθος απόφαση να μας κλείνει.   Ο ψυχολόγος Barry Schwartz μιλά για το «παράδοξο της επιλογής» και ισχυρίζεται ότι η ελευθερία της επιλογής, ενώ ακούγεται ωραία, είναι στην πραγματικότητα μία από τις κύριες ρίζες της δυστυχίας σήμερα, εν μέρει επειδή ζούμε σε τέτοια αφθονία. Η υπερφόρτωση επιλογών μάλιστα που έχουμε στην εποχή μας αντί να μας βοηθάει οδηγεί σε  μεγαλύτερο άγχος.  Υπάρχουν τρόποι λοιπόν να βελτιώσουμε το Ψυχικό μυ της Αποφασιστικότητας.. Όπως έχουμε πει όλα γίνονται σήμερα στο «Συναισθηματικό Γυμναστήριο» με βάση τη θεωρία της Νευροπλαστικότητας.

1ΕΝΣΥΝΕΙΔΗΤΟΤΗΤΑ Η ενσυνειδητότητα είναι να είσαι παρών και να ασχολείσαι πλήρως με οτιδήποτε κάνεις αυτή τη στιγμή, χωρίς απόσπαση της προσοχής ή κρίση. Οι τακτικές πρακτικές ενσυνειδητότητας όπως ο διαλογισμός, οι ασκήσεις βαθιάς αναπνοής ή το προσεκτικό περπάτημα μπορούν να ενισχύσουν την εστίασή σας, να μειώσουν το άγχος και να βελτιώσουν τη συναισθηματική ρύθμιση.

2.  ΑΥΤΟΣΥΜΠΟΝΙΑ και ΑΥΤΟΦΡΟΝΤΙΔΑ

Το να είσαι ψυχικά σκληρός δεν σημαίνει να είσαι σκληρός με τον εαυτό σου. Αντιμετωπίστε τον εαυτό σας με την ίδια ευγένεια και κατανόηση που θα προσφέρατε σε έναν καλό φίλο. Αναγνωρίστε τους αγώνες σας, συγχωρήστε τον εαυτό σας για λάθη και αναγνωρίστε ότι η ατέλεια είναι μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας.

3.ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΤΙΚΟΤΗΤΑ.

Σημαίνει να είσαι ανοιχτός σε αλλαγές και νέες ιδέες και να μπορείς να προσαρμόζεις την προσέγγιση ή τη σκέψη σου ως απάντηση σε διαφορετικές καταστάσεις. Αυτή η ευελιξία σας εξασφαλίζει ότι παραμένετε αποφασισμένοι, ακόμη και όταν οι συνθήκες αλλάζουν απροσδόκητα

4 ΕΠΑΦΗ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ  ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΑΣ

Κατανοήστε και αναγνωρίστε τα συναισθήματά σας, ειδικά σε δύσκολες στιγμές. ΔοκιμάστΕ ε τη ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΓΡΑΦΗ καθώς μπορεί να είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος για να επεξεργαστείτε αυτά τα συναισθήματα. Η καταγραφή των σκέψεων, των φόβων, των απογοητεύσεών σας και όσων νιώθετε ευγνώμονες μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη της συναισθηματικής νοημοσύνης, μια βασική πτυχή της ψυχικής Ανθεκτικοτητας.

5. ΘΕΣΤΕ ΣΤΟΧΟΥΣ Καθορίστε σαφείς, εφικτούς στόχους  που να είναι σύμφωνοι με τις αξίες σας και εργαστείτε  με συνέπεια για να ενισχύσετε την αίσθηση του σκοπού και της κατεύθυνσης. Η διάσπαση μεγαλύτερων στόχων σε μικρότερες και πιο διαχειρίσιμες εργασίες μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση του κινήτρου και της εστίασης. 

6. ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙΣΤΕ ΕΝΑ ΔΙΚΤΥΟ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

Οι ισχυρές, υποστηρικτικές σχέσεις με τους άλλους μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά την ψυχική σας Ανθεκτικότητα γι’ αυτό περιβάλετε τον εαυτό σας με άτομα που σας ενθαρρύνουν και σας ανεβάζουν. Αναζητήστε μέντορες ή εγγραφείτε σε ομάδες όπου μπορείτε να μοιραστείτε εμπειρίες και να μάθετε από άλλους.

 Μια πρώτη βασική Ψυχική Δεξιότητα με την οποία θα ασχοληθούμε σήμερα στο «Συναισθηματικό μας Γυμναστήριο είναι Η ψυχική Ανθεκτικότητα.  Είναι η ικανότητα που βοηθάει κάποιον

• να αναπηδά πίσω από αναποδιές, αποτυχίες ή απογοητεύσεις..
• να επιδιώκει επίμονα στόχους και να παραμένει αποφασισμένος, ακόμη και όταν τα πράγματα είναι δύσκολα.
• Να αντιμετωπίζει τις εκάστοτε δυσκολίες και να συνέρχεται από αυτές χωρίς να χάσει την εμπιστοσύνη ή την εστίαση.

 Με την ανθεκτικότητα, μπορούμε να καταλάβουμε ότι οι αναποδιές είναι προσωρινές και μέρος της διαδικασίας ανάπτυξης κι όπως καταλαβαίνουμε παίζει καθοριστικό ρόλο τόσο  στην επιβίωση μας υλική και συναισθηματική αλλά και για την επίτευξη οποιου δήποτε Στόχου μας. Παλιότερα οι άνθρωποι πίστευαν ότι ο άνθρωπος γεννιέται  διαθέτοντας ή όχι μ αυτό το χαρακτηριστικο. Σήμερα γνωρίζουμε ότι κι αυτό όπως και οι άλλες ψυχικές δεξιόιτητες μπορεί να καλλιεργηθεί , να αναπτυχθεί. Να εξασκηθεί. Και αυτό ακριβώς κάνουμε στο χώρο μας.

• JAMES PENNEBAKER “THE SECRET LIFE OF PRONOUNS”
•  Έχει επικεντρωθεί κυρίως στη μελέτη της σχέσης της απελευθέρωσης των συναισθημάτων μέσω του γραψίματος με τη βελτίωση της ψυχοφυσιολογικής λειτουργίας του οργανισμού (Διδαγγέλου, 2018).
• Στη Μεγάλη Βρετανία η θεραπευτική γραφή είναι ενταγμένη στο εθνικό σύστημα υγείας. Ειδικά εκπαιδευμένοι νοσηλευτές, γιατροί και φροντιστές υγείας, αλλά και συγγραφείς, καθοδηγούν ανθρώπους με, σοβαρά συνήθως, προβλήματα υγείας να καταγράψουν τα αισθήματα και τις σκέψεις τους, που συνήθως [7] παρεμποδίζονται στην έκφρασή τους από το φόβο για την έκβαση της υγείας τους, το άγχος του νοσοκομείου και την αγωνία του θανάτου (Χρυσανθοπούλου, 2013).
• Οι τεχνικές της θεραπευτικής γραφής είναι ποικίλες αλλά οι στόχοι της καθεμιάς είναι παρόμοιοι: να ενθαρρύνουν την εξερεύνηση του εαυτού, την αυτοεκτίμηση, την ίαση και την ανάπτυξη. Το γράψιμο βοηθάει ν’ αποκαλυφθούν λύσεις και δυνάμεις που έμεναν θαμμένες μέσα στο Ασυνείδητο. Επιτρέπει στο μυαλό να εστιάσει ήρεμα και να αποδεχθεί δύσκολες εμπειρίες του παρελθόντος και να καταλήξει με ηρεμία στο πώς να διαχειριστεί καλύτερα το πρόβλημα. Το γράψιμο δίνει νόημα στις ιστορίες ζωής του καθενός (Παυλίδου, 2020).
• Αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της ευεξίας και των γραπτών συνδέσεων. Αν δεν είστε εξοικειωμένοι με αυτήν, ίσως αναρωτιέστε: “Τι ακριβώς είναι η εκφραστική γραφή και πώς σχετίζεται με την ευεξία μου;” Η εκφραστική γραφή προέρχεται από τον πυρήνα μας. Πρόκειται για προσωπική και συναισθηματική γραφή χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η μορφή ή άλλες συμβάσεις γραφής, όπως η ορθογραφία, η στίξη και η συμφωνία των ρημάτων. Η εκφραστική γραφή δεν δίνει καμία σημασία στην ευπρέπεια: απλά εκφράζει αυτό που έχετε στο μυαλό και στην καρδιά σας Η εκφραστική γραφή δεν έχει να κάνει τόσο με το τι συνέβη όσο με το πώς αισθάνεστε για αυτό που συνέβη ή συμβαίνει
• Έχει βρεθεί από έρευνες ότι μεταβάλλει τη νευρική ενεργοποίηση σε περιοχές του εγκεφάλου που συνήθως επεξεργάζονται έντονα αρνητικά συναισθήματα. Έτσι, υποθέσαμε ότι οι αλλαγές στη συναισθηματική επεξεργασία μπορεί να είναι υπεύθυνες για τα οφέλη της εκφραστικής γραφής
• Η απλή πράξη της γραφής απαιτεί επίσης έναν ορισμένο βαθμό δομής καθώς και τη βασική επισήμανση ή αναγνώριση των συναισθημάτων .Όλες αυτές οι γνωστικές αλλαγές δίνουν τη δυνατότητα στους ανθρώπους να κατανοήσουν διαφορετικά τις συνθήκες που επικρατούν στη ζωή τους .
• Μελέτες έδειξαν ότι οι άνθρωποι που είχαν βιώσει ένα ή περισσότερα τραύματα στη ζωή τους ήταν πιο πιθανό να εμφανίσουν προβλήματα υγείας από τη στιγμή που δεν εκμυστηρεύτηκαν σε άλλους για τα τραύματά τους από ό, τι αν το είχαν κάνει. Η ιδέα της αναστολής ήταν ότι η πράξη της αναστολής ή με κάποιο τρόπο η συγκράτηση σκέψεων, συναισθημάτων ή συμπεριφορών συνδέεται με  πολλές ασθένειες.
• Η πιο γνωστή και διαδεδομένη μέθοδος εκφραστικής γραφής είναι το μοντέλο του James Pennebaker. Η μέθοδος αυτή υποστηρίζει πως το να γράφει κανείς βοηθά το άτομο να οργανώσει τη ροή της σκέψης του και να μπορέσει να διαχειριστεί καλύτερα τραυματικές εμπειρίες που έχει βιώσει στη ζωή του και να βρει το νόημα πίσω από αυτές. Έμφαση δίνεται κυρίως στα συναισθήματα που είχε το άτομο εκείνη τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο στην οποία αναφέρεται και όχι στα γεγονότα τα οποία παραθέτει.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ

• «Η ποίηση είναι μια πόρτα ανοιχτή.
• Πολλοί κοιτάζουν μέσα
• χωρίς να βλέπουν τίποτα
• και προσπερνούνε.
• Όμως μερικοί κάτι βλέπουν,
• το μάτι τους αρπάζει κάτι
•  και μαγεμένοι πηγαίνουνε να μπουν.
• Η πόρτα τότε κλείνει.
•  Χτυπάνε μα κανείς δεν τους ανοίγει.
• Ψάχνουνε για το κλειδί.
• Κανείς δεν ξέρει ποιος το έχει.
• Ακόμη και τη ζωή τους κάποτε χαλάνε
• μάταια γυρεύοντας το μυστικό να την ανοίξουν.
•  Φτιάχνουν αντικλείδια.
• Προσπαθούν.
• Η πόρτα δεν ανοίγει πια.
• Δεν άνοιξε ποτέ για όσους δεν μπόρεσαν να ιδούν στο βάθος.
• Ίσως τα ποιήματα που γράφτηκαν από τότε που υπάρχει ο κόσμος
• είναι μια ατελείωτη αρμαθιά αντικλείδια
• για να ανοίξουμε την πόρτα τη Ποίησης.
• Μα η Ποίηση είναι μια πόρτα ανοιχτή.»

Γιώργης Παυλόπουλος,      Τα Αντικλείδια

Πολλές είναι οι απόπειρες των ποιητών να ορίσουν την ποίηση:

• Η ποίηση είναι ανάπτυξη ενός επιφωνήματος (Βαλερύ).
• Η ποίησις είναι ανάπτυξις στίλβοντος
• Η ποίησις είναι το καταφύγιο που φθονούμε (Καρυωτάκης).

• Η ποίηση καθ’ όλη την ανθρώπινη ιστορία είναι στενά συνδεδεμένη με την ιατρική και την θεραπεία. Άνδρες και γυναίκες από διαφορετικούς αρχαίους πολιτισμούς, έψελναν ποιήματα ως μέρος των θεραπευτικών τελετών τους. Για παράδειγμα, στην αρχαία ελληνική ιστορία η ποίηση συνδέεται άμεσα με το φως, τον ήλιο και την προφητεία καθώς και με την ιατρική μέσω του θεού Απόλλωνα, ο οποίος συνδεόταν άμεσα με την τέχνη της ποίησης και της ιατρικής. Επίσης τα αρχαία δράματα, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν ως έμπνευση και είχαν καθαρτικό ρόλο για τους θεατές τους είχαν τη μορφή ποιήματος. Στις αρχές του 19ου αιώνα, βρετανοί ρομαντικοί ποιητές όπως ο William Wordswoth, John Keats και Percy Shelley, έφεραν ξανά στο προσκήνιο τον εμπνευσμένο ρόλο του ποιητή και της ποίησης(Chavis, 2011).
•  
•  Σύμφωνα με την Rose Solari, η ποίηση φαίνεται να κατακλύζει όλο και περισσότερα πεδία. Οι ποιητές και τα ποιήματα βρίσκονται πολύ συχνά σε εκπαιδευτικές συνεδρίες, σε επιμορφωτικά προγράμματα για ομάδες υψηλού κινδύνου και σε συνεδριάσεις ψυχοθεραπείας, όπου κοινωνικοί λειτουργοί, ψυχολόγοι και ψυχίατροι έχουν ανακαλύψει τη θεραπευτική δύναμη της ποίησης (Chavis, 2011)
• ‘Όταν διαβάζουμε ένα ποίημα κάτι μας επηρεάζει μέσα μας. Οι λέξεις στο χαρτί ξυπνούν μια ανταπόκριση: φέρνουν στη ζωή μια συλλογή από εικόνες, αισθήματα και σκέψεις. Η φύση αυτών καθορίζεται πρώτον, από δικές μας υπάρχουσες εμπειρίες με τις λέξεις και δεύτερον, από την τωρινή ψυχική και συναισθηματική μας κατάσταση. Αυτή η ανταπόκριση μέσα μας, η εμπειρία που δημιουργείται από τις λέξεις, είναι το ποίημα’
• O Nikolas Mazza, ιδρυτής του επιστημονικού περιοδικού Journal of Poetry Therapy (1987), έχει δημιουργήσει ένα πολυδιάστατο μοντέλο «θεραπείας μέσω ποίησης», και αναφέρεται σε ένα τριμερές κυρίαρχο μοντέλο για την ποίηση ως μορφή θεραπείας το οποίο χρησιμοποιείται στις σύγχρονες έρευνες.
• Το μοντέλο αυτό χρησιμοποιείται κυρίως ως αφορμή σε ομαδικές συζητήσεις/ συνεδρίες, όπου ο ‘ασθενής’ παρουσιάζει το ποίημά του στην ομάδα (R), στο επόμενο στάδιο η ομάδα συζητά και εκφράζει τις απόψεις της για το ποίημα (Ε) και στο τέλος αναλύεται ο συμβολισμός που χρησιμοποιήθηκε μέσα σε αυτό (S) (Alfrey, 2020).
• ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΒΙΒΛΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η ιστορία της βιβλιοθεραπείας φαίνεται να ξεκινάει από την αρχαία Ελλάδα, όπου αναφέρεται πως έξω από την πύλη της βιβλιοθήκης της Θήβας υπήρχε η επιγραφή

< ΘΕΜΑΤΟΦΥΛΑΚΙΟΝ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ>, όπως επίσης καταγράφεται πως στη βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας το 30 π.Χ. υπήρχε η επιγραφή <ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΥΑΛΟ>.

 Η βιβλιοθεραπεία έπαιξε επίσης σημαντικό ρόλο μετά τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους, ως θεραπεία του Μετατραυματικού στρες για τους επιζήσαντες στρατιώτες, καθώς ήταν μια θεραπεία χαμηλού κόστους.

Η βιβλιοθεραπεία ορίζεται ως  «Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΕΙ ΜΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΑΝΑΜΕΣ ΣΤΟΝ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗ».

Οι άνθρωποι είναι σε θέση να ταυτιστούν με έναν χαρακτήρα η με διάφορους ,να βιώσουν μια συναισθηματική κάθαρση ως αποτέλεσμα αυτής της ταύτισης και στη συνέχεια να αποκτήσουν εικόνα για τις δικές τους εμπειρίες ζωής.

Ο θεραπευτής χρησιμοποιεί καθοδηγούμενες συζητήσεις για να βοηθήσει τον συμμετέχοντα να ταυτιστεί με το εκάστοτε λογοτεχνικό κείμενο (Διδαγγέλου, χ.χ.).

Πολλές κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι βοηθάει στην καταπολέμηση της κατάθλιψης. Υπάρχει ένα πρόγραμμα “Books on Prescription”, όπου αναγνωστικό υλικό που απευθύνεται σε συγκεκριμένες ανάγκες ψυχικής υγείας “συνταγογραφείται” από επαγγελματίες ψυχικής υγείας, οι οποίοι μπορεί να χρησιμοποιούν πηγές όπως το Bibliotherapy Education Project για να βρουν τα κατάλληλα βιβλία (Bibliotherapy, 2016).

ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

• Michael White και ο David Epston
• Η αφηγηματική προσέγγιση στηρίζεται στην υπόθεση ότι οι αφηγήσεις δεν αποτελούν αναπαραστάσεις ή αντανακλάσεις των ταυτοτήτων, αλλά ότι οι αφηγήσεις συνιστούν ταυτότητες. Η αφηγηματική ταυτότητα είναι η εσωτερικευμένη και εξελισσόμενη ιστορία της ζωής ενός ατόμου, η οποία ενσωματώνει το ανακατασκευασμένο παρελθόν και το φανταστικό μέλλον για να προσδώσει στη ζωή κάποιο βαθμό ενότητας και σκοπού.
• Θεωρεί ότι η ταυτότητα είναι η ιστορία της ζωής του ατόμου και οι άνθρωποι ενθαρρύνονται να εξετάσουν και ενδεχομένως να ξαναγράψουν την ιστορία της ζωής τους, το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον.
•  Σκοπό έχει τη δημιουργία εναλλακτικών ιστοριών με σκοπό να μπορέσει το άτομο να διαχειριστεί σημαντικές αλλαγές και δοκιμασίες.
• Η διαδικασία της θεραπευτικής αναδιατύπωσης των προσωπικών αφηγήσεων αλλάζει τις ζωές, τα προβλήματα και τις ταυτότητες, επειδή οι προσωπικές αφηγήσεις αποτελούν συστατικό στοιχείο της ταυτότητας. Η αφηγηματική προσέγγιση υποδηλώνει ότι υπάρχουν πιο θετικοί τρόποι για την ανασυγγραφή, δίνοντας έμφαση στη δράση και στις ιστορίες λύτρωσηs